Tkanka przewodząca i wydzielnicza

Tkanka przewodząca transportuje substancje w obrębi ciała rośliny w dwóch kierunkach. Woda i sole odprowadzane są od korzenia w kierunku liści, a produkty fotosyntezy, zwane asymilatami, transportowane są od liści po całej roślinie. Roślinie łatwiej jest dostarczać wodę w górę, do liści. Woda paruje z powierzchni liści i tworzy podciśnienie, co powoduje wciąganie kolejnych jej porcji bez użycia energii. To bierny mechanizm transportu, noszący nazwę siły ssącej liści. Asymilaty roślina musi transportować inaczej. Są one przenoszone z komórki do komórki, co wymaga użycia energii pochodzącej ze związków chemicznych ze związków chemicznych takich jak ATP. Dlatego też tkanka przewodząca dzieli się na drewno i łyko. To pierwsze służy do transportu wody i zbudowane jest z martwych komórek. Łyko tworzą komórki żywe, zdolne do przewodzenia asymilatów. Tkanka wydzielnicza nie zawsze tworzy wielokomórkowe struktury. Jej utwory wydzielnicze dzieli się na powierzchniowe i wewnętrzne. Pierwsze wytwarzają wydzieliny na zewnątrz rośliny. Są to włoski gruczołowe, miodniki i wypotniki. Utwory wewnętrzne substancje odkładają wewnątrz ciała rośliny. Do nich zaliczamy na przykład rury mleczne lub kanały żywiczne.

Tkanka wzmacniająca

Tkanka wzmacniająca jest bardzo przydatna u roślin lądowych, gdyż przystosowana jest do obciążeń mechanicznych. Jej komórki posiadają zgrubiałe ściany i są tak rozmieszczone, by gwarantować wytrzymałość rośliny na czynniki dynamiczne i statyczne. Istnieją dwa rodzaje tkanki wzmacniającej: kolenchyma i sklerenchyma. Kolenchyma nazywana jest zwarcicą. Zbudowana jest z żywych komórek, często posiadających chloroplasty. Mają one celulozowo-pektynowe wzmocnienia w narożnikach komórek (wtedy tkanka ta zwana jest kolenchymą kątową) lub na powierzchniach sąsiadujących ze sobą warstw komórek (jest to kolenchyma płatowa). Ta tkanka wzmacniająca występuje w ogonkach liściowych oraz obwodowych częściach młodych łodyg. Jest żywa i elastyczna, dlatego nie jest w stanie zahamować wzrostu tych organów. Sklerenchyma, inaczej zwana twardzicą, złożona jest z martwych komórek, po których zostały jedynie ściany komórkowe. W nich pomiędzy celulozowymi włóknami odkłada się cukier lignina – są więc zdrewniałe. Elementy twardzicy mogą występować w przypadku włókien, są wtedy nazywane włóknami sklerenchymatycznymi. Czasem są też okrągłe lub graniaste – noszą wtedy nazwę komórek kamiennych (sklereidów). Włókna występują w starszych łodygach, a sklereidy budują łupiny nasion lub rozrzucone są w tkance miękiszowej.

Podział tkanki miękiszowej

Podstawową postacią tkanki miękiszowej jest tak zwany miękisz zasadniczy. Występuje też wiele różnych jego odmian, zależnych od funkcji, które pełnią w organizmie. Miękisz asymilacyjny posiada mnóstwo chloroplastów o kształcie soczewek. Tkanka ta ma największy udział w fotosyntezie i odżywianiu rośliny. Posiada różne formy. Jedną z nich jest miękisz gąbczasty, tkanka z dużymi przestworami między komórkami – występuje najczęściej w liściach paprotników, roślin jednoliściennych i dwuliściennych. Inna forma, miękisz palisadowy, jest zbudowana z komórek cylindrycznych o niewielkich przestworach i znajduje się w górnej części liści paprotników i dwuliściennych. Silnie pofałdowane komórki ma miękisz wieloramienny, znajdujący się w igłach niektórych nagonasiennych. Inną odmianą miękiszu zasadniczego jest miękisz spichrzowy. Nie ma on chloroplastów, ale zawiera wiele ziaren materiałów zapasowych, takich jak skrobia, tłuszcze czy białka. Znaleźć go można w spichrzowych organach roślin, między innymi w bulwach ziemniaka lub w korzeniu marchwi. Miękisz wodonośny służy do magazynowania wody, występuje u kaktusów rozchodników i wilczomleczy. Inną funkcję ma miękisz powietrzny, który posiada bardzo rozwinięte systemy przestworów międzykomórkowych. Przestwory te tworzą kanały wentylacyjne, dzięki którym gazy swobodnie przemieszczają się w obrębie roślinny. Jest to przydatne u roślin wodnych i bagiennych.

Tkanka okrywająca

Kutykula jest warstwą nieprzepuszczalną dla gazów, dlatego w skórce występują specjalne aparaty szparkowe, niezbędne do kontrolowania parowania wody i przewietrzania rośliny. Większość roślin ma aparaty szparkowe złożone z dwóch komórek szparkowych, między którymi jest szczelina. Woda napływa do komórek i powoduje zwiększenie w nich turgoru (uwodnienia). Wtedy komórki wyginają się lub rozsuwają (zależnie od gatunku), a szczelina między nimi powiększa się. Kiedy woda odpływa z komórek, kurczą się one i zamykają szparkę – następuje wtedy ograniczenie parowania. Rośliny często posiadają włoski, będące tworami jedno lub wielokomórkowymi, pełniącymi rozmaite funkcje. Silnie rozgałęzione, tworzące grubą powłokę na liściach nazywaną kutnerem, mają za zadanie ochronę rośliny przed zbytnim nasłonecznieniem i zmianami temperatury poprzez ograniczenie parowania, przy okazji zniechęcają też owady do spożywania jej liści. Mocowanie do podłoża umożliwiają niektórym roślinom włoski czepne, które zaopatrzone są w haczyki. U pokrzywy można spotkać włoski parzące, które pełnią funkcję obronną. Znane są też włoski wydzielnicze, inaczej zwane gruczołowymi, które produkują olejki zapachowe albo enzymy trawienne. Włośniki to twór skórki korzenia, są jednokomórkowe, a ich funkcją jest zwiększanie powierzchni pobierania wody i związków nieorganicznych.